Page 52 - Demo

Lindja e Shtetit Osman dhe kthimi n%u00eb perandoriN%u00eb koh%u00ebt e lashta, turqit banonin n%u00eb Azi, midis Kin%u00ebs dhe Siberis%u00eb. Rreth 2500 vjet p.e.s., ata filluan t%u00eb emigronin drejt jugper%u00ebndimit, duke krijuar shtetet e tyre. N%u00eb shek. X, nj%u00eb fis i tyre, i quajtur oguz dhe q%u00eb kishte p%u00ebrqafuar fen%u00eb islame, u vendos n%u00eb rajonin midis Detit Kaspik dhe Detit t%u00eb Zi. Aty, oguz%u00ebt krijuan nj%u00eb shtet t%u00eb quajtur Selxhuk. Duke p%u00ebrparuar drejt jugper%u00ebndimit, u ndesh%u00ebn me ushtrin%u00eb bizantine n%u00eb Malazgirt (26 gusht 1071). Kjo fitore sh%u00ebnoi vendosjen e turqve selxhuk%u00eb n%u00eb Anadoll. M%u00eb pas, ata pushtuan qytetin e Konias dhe arrit%u00ebn deri n%u00eb Izmir. Sulmet mongole shkat%u00ebrruan shtetin e selxhuk%u00ebve. Disa bejler%u00eb, kryetar%u00eb fisesh, shpall%u00ebn pavar%u00ebsin%u00eb. Midis tyre, edhe Ertogrull beu shpalli pavar%u00ebsin%u00eb m%u00eb 1299. Principata e tij e pavarur hyri n%u00eb histori me emrin Shteti Osman, p%u00ebr nder t%u00eb pasuesit dhe djalit t%u00eb tij, Osmanit.Osmani i shkaktoi perandorit bizantin nj%u00eb varg disfatash, derisa osman%u00ebt dol%u00ebn n%u00eb ngushtic%u00ebn e Dardaneleve. Kjo u dha mund%u00ebsi atyre t%u2019i drejtohen Ballkanit. Pushtimi kaloi n%u00eb dy faza. Faza e par%u00eb ishte ajo e vasalitetit, q%u00eb u zbatua n%u00eb pamund%u00ebsi p%u00ebr t%u00eb luftuar nj%u00ebkoh%u00ebsisht n%u00eb disa fronte dhe nga q%u00ebndresa q%u00eb ndeshi n%u00eb Ballkan. Ai u pranua nga perandori bizantin dhe mjaft sundimtar%u00eb t%u00eb Ballkanit, q%u00eb njoh%u00ebn si kryezot sulltanin dhe ishin t%u00eb detyruar t'i shkonin n%u00eb ndihm%u00eb me nj%u00eb num%u00ebr kalor%u00ebsish. F%u00ebmij%u00ebt e tyre duhej t%u00eb edukoheshin n%u00eb pallatin e sulltanit si n%u00ebpun%u00ebs osman%u00eb. Gjat%u00eb k%u00ebsaj faze u b%u00eb integrimi i feudal%u00ebve ballkanas n%u00eb administrat%u00ebn osmane. Faza e dyt%u00eb ishte ajo e pushtimit dhe vendosja e aparatit administrativ dhe ushtarak. Grupe shoq%u00ebrore ishin t%u00eb interesuara p%u00ebr luft%u00ebn, si zot%u00ebruesit e pronave ushtarake, tregtar%u00ebt, zejtar%u00ebt, sepse p%u00ebrfitonin edhe nga pla%u00e7ka e luft%u00ebs. Pushtimi i Ballkanit u b%u00eb n%u00ebp%u00ebrmjet rrug%u00ebs %u201cEgnatia%u201d, drejt Thesalis%u00eb dhe Beogradit, p%u00ebrgjat%u00eb lumit Marica. Osman%u00ebt p%u00ebrfituan nga p%u00ebr%u00e7arja e klas%u00ebs feudale ballkanike. Disa sundimtar%u00eb ballkanas organizuan koalicione, prej t%u00eb cilave ve%u00e7ojm%u00eb at%u00eb t%u00eb 1389-s, me pjes%u00ebmarrje t%u00eb gjer%u00eb n%u00ebn drejtimin e Llazarit. N%u00eb k%u00ebt%u00eb betej%u00eb u p%u00ebrdor p%u00ebr her%u00eb t%u00eb par%u00eb artileria. Beteja p%u00ebrfundoi me fitoren e osman%u00ebve. N%u00eb t%u00eb humb%u00ebn jet%u00ebn sulltan Murati dhe Llazari. Pjesa tjet%u00ebr njohu pushtimin.Vendin e Muratit e zuri Bajaziti I (1389-1402), J%u00eblld%u00ebr%u00ebmi (Rrufeja), i cili pushtoi Bullgarin%u00eb, theu hungarez%u00ebt dhe mori pjes%u00ebn m%u00eb t%u00eb madhe Osmani (1258-1326), themeluesi i Shtetit Osman12.6 Perandoria Osmane (1300-1615)N%u00eb literatur%u00ebn historike ka mendime t%u00eb ndryshme rreth p%u00ebrparimit t%u00eb shpejt%u00eb t%u00eb osman%u00ebve. Sipas disa historian%u00ebve turq, faktori kryesor shihej n%u00eb ep%u00ebrsin%u00eb luftarake dhe administrative t%u00eb osman%u00ebve dhe t%u00eb sulltan%u00ebve. Disa t%u00eb tjer%u00eb, e lidhin p%u00ebrparimin me luft%u00ebn e shenjt%u00eb fetare p%u00ebr shtrirjen e Mbret%u00ebris%u00eb Islame, derisa ajo t%u00eb mbulonte gjith%u00eb bot%u00ebn. Studiues t%u00eb tjer%u00eb e lidhin at%u00eb me p%u00ebr%u00e7arjen e thell%u00eb feudale q%u00eb mbret%u00ebronte n%u00eb Azin%u00eb e Vog%u00ebl dhe n%u00eb Ballkan.Grimc%u00eb historike50